ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ 25 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮ
ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਡੇਅਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅੱਜ 25 ਪਸ਼ੂ ਹਨ। ਕਰਜ਼ੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ।
Published by Sirlekh
ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ:
ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਕਰੀਬ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ 25 ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਤਜਰਬਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੇਧ
ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਜਸਜੀਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਚਾਰ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਦੀ ਸੇਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀ। ਅਕਾਊਂਟਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਨੌਂ ਵਜੇ ਨਿਕਲਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਡੇਅਰੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੀ, ਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਘਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਥਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਵਜੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ, ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਰਾੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਕਿਆਂ ਦਾ ਗੋਤ ਹੈ; ਸੰਧੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਧਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਣ 'ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਬਾਕੀ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਲੱਗੀ। ਘਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਜਰਸੀ ਪਸ਼ੂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐੱਚਐੱਫ਼ ਗਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀ ਗਈ; ਕਰੀਬ ਪੰਜ-ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ।
ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿੱਲ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਡੇਅਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਫ਼ੀਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੋਰਡ ਬਾਰੇ ਖੋਜਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 25 ਪਸ਼ੂ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐੱਚਐੱਫ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਰਸੀ।
ਕਰਜ਼ਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਵੀ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਦੋ ਤੋਂ 20 ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਡੇਅਰੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੋਰਡ (ਪੀਡੀਡੀਬੀ) ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪਸ਼ੂ ਤੈਅ ਰਕਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਸ਼ੂ ਇਸ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਪੈਸਾ ਆਪਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇਹ ਸਨ:
- ਡੇਅਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ।
- ਸਿਬਿਲ (ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰਿਕਾਰਡ) ਠੀਕ ਹੋਵੇ।
- ਘਰ ਆ ਕੇ ਪੜਤਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਰੀਬ ਢਾਈ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ:
“ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਆਪਾਂ ਇੰਨੇ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਲੋਨ ਲੈ ਕੇ ਸਟਾਰਟ ਕਰੀਏ… ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਾਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈਏ, ਪ੍ਰੋਪਰ ਸਿੱਖੀਏ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਉਦੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸ਼ਤ (ਈਐੱਮਆਈ) ਭਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਬੱਚਤ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਥਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲੱਖ-ਸਵਾ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪਸ਼ੂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ, ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਠਕ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਲੈਣ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ-ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਹੈਲਪਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਧ ਪਿੰਡ ਦੀ ਡੇਅਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਨੈਸਲੇ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਜਾਂ ਉੱਲੀ ਲਈ ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀਡ 200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਬੋਰੀ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਭਾਅ ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੈ।
ਔਕੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸਟਾਈਟਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗੱਭਣ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਗਿਣਾਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੋ ਸੂਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਡਾਕਟਰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੱਸਿਆ ਪਛਾਣ ਕੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਹੋਵੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਐੱਚਐੱਫ਼ ਬਾਹਰਲੀ ਨਸਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਸ਼ੈੱਡ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। “ਆਪਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨੇ ਸੌਖੇ ਰੱਖਾਂਗੇ, ਉਹ ਉਨੇ ਹੀ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਰੱਖਣਗੀਆਂ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ 25 ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੈੱਡ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਅਗਲੀ ਯੋਜਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸ਼ੈੱਡ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ, ਸਾਈਲੇਜ ਅਤੇ ਗੋਹਾ ਸਾਂਭਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਹੈ। ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਘਿਓ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਾਂਝਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸੁਨੇਹਾ
ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੀ ਔਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਥੀ ਫ਼ਾਰਮਰ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੋ ਕੰਮ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। “ਜੇ ਕੰਮ ਵੰਡਦੇ ਆਂ ਨਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਵੰਡ ਹੀ ਪੈ ਗਈ ਸਮਝ ਲਓ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਥ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਦੱਸਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੋਚ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਕਣਕ-ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਡੇਅਰੀ ਵਰਗੇ ਬਦਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਮਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਛੋਟੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸਿਖਲਾਈ, ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਲਏ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਾਥ ਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੁਨੇਹਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖੋ, ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧੋ।
